แมงมุมก็ “หลับฝัน” ได้? กล้องอินฟราเรดจับภาพการนอน 2 ระยะคล้ายมนุษย์

แมงมุมกระโดดที่เรามักเห็นเกาะผนังบ้านหรือขอบหน้าต่าง อาจมีชีวิตยามค่ำคืนที่ซับซ้อนกว่าที่คิด ทีมนักวิจัยจากสถาบันชีววิทยาสิ่งมีชีวิต มหาวิทยาลัยบอนน์ ประเทศเยอรมนี นำโดยดาเนียลา เริสเลอร์ ศึกษาแมงมุมกระโดดสายพันธุ์ Portia fimbriata จากออสเตรเลีย ตัวเต็มวัยมีขนาดประมาณเหรียญหนึ่งยูโร และเป็นนักล่าที่ชำนาญการล่าแมงมุมด้วยกันเอง บางครั้งถึงขั้นเลียนแบบแรงสั่นของแมลงที่ติดใยเพื่อหลอกเหยื่อ

ทีมวิจัยเลี้ยงแมงมุมไว้ในจานพลาสติกขนาด 12 เซนติเมตร แล้วใช้กล้องอินฟราเรดบันทึกวิดีโอความละเอียดสูงตลอดหลายวันหลายคืน พวกเขาใช้เสียงทดสอบว่าแมงมุมตอบสนองช้าลงแค่ไหน เพื่อแยก “การหลับ” ออกจาก “การอยู่นิ่งเฉยๆ” และทดลองรบกวนการนอน เพื่อดูว่าแมงมุมจะนอนชดเชยหรือไม่ ซึ่งเป็นสัญญาณสำคัญว่าการนอนถูกควบคุมโดยร่างกายจริง

ผลคือแมงมุมมีการนอน 2 ระยะที่แยกกันได้ หนึ่งในนั้นคล้ายการนอนช่วง REM ของมนุษย์ คือมีการกลอกตาเป็นจังหวะและกล้ามเนื้อกระตุก แมงมุมกระโดดขยับดวงตาไม่ได้ แต่ขยับจอตาภายในได้ และเพราะตาคู่หน้าของมันใหญ่มาก นักวิจัยจึงเห็นการเคลื่อนไหวนี้ได้จากภายนอก ทีมวิจัยบอกว่านี่คือหลักฐานเชิงทดลองที่ครบถ้วนชิ้นแรกว่าแมงมุมมีการนอนที่ร่างกายควบคุม ไม่ใช่แค่หยุดพัก

แล้วแมงมุมฝันไหม

คำตอบตรงๆ คือยังไม่รู้ งานนี้ดูจากพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว ยังไม่ได้วัดคลื่นสมอง และการมีตากลอกคล้าย REM ไม่ได้พิสูจน์ว่ามีความฝัน นักวิจัยเองก็ระวังไม่สรุปว่ากระบวนการนี้เหมือนของมนุษย์ ขั้นต่อไป ทีมจะเปรียบเทียบการนอนของแมงมุมหลายสายพันธุ์ ศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างการนอนกับความฉลาด และดูผลของแสงไฟยามค่ำคืนกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนไป