น้ำมะนาวโซดาฆ่ามะเร็งได้จริงไหม

ข้อความทำนอง “มะนาวผสมโซดาเป็นด่าง 100 เท่า ฆ่าเซลล์มะเร็งได้” ถูกส่งต่อในโซเชียลมาหลายปี เรื่องนี้มีสองส่วนที่ต้องแยกกันดู

อาหารเปลี่ยนเลือดให้เป็นด่างได้ไหม

ไม่ได้ ร่างกายมีระบบบัฟเฟอร์ในเลือด ปอด และไต คอยคุมความเป็นกรด-ด่าง (pH) ของเลือดให้อยู่ราว 7.35–7.45 ตลอดเวลา ถ้า pH เลือดหลุดจากช่วงนี้มาก จะเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ไม่ใช่สิ่งที่เกิดจากการดื่มน้ำแก้วหนึ่ง สิ่งที่อาหารเปลี่ยนได้คือความเป็นกรดของปัสสาวะ ซึ่งเป็นผลจากการที่ไตขับส่วนเกินออก ไม่ใช่สัญญาณว่าทั้งร่างกายกลายเป็นด่าง

อีกอย่างคือน้ำมะนาวเองเป็นกรด (pH ราว 2–3) ส่วนโซดาเป็นน้ำอัดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งก็เป็นกรดอ่อน ๆ ผสมกันแล้วจึงไม่ได้ “เป็นด่าง” อย่างที่ข้อความอ้าง

มีงานวิจัยในคนไหม

ปี 2559 นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลกะรี แคนาดา ทบทวนงานวิจัยอย่างเป็นระบบ ค้นทั้งงานตีพิมพ์และรายงานอื่น ๆ ได้ 8,278 รายการ แต่มีงานที่ตรงเกณฑ์เพียงงานเดียว เป็นการศึกษาติดตามกลุ่มคน ที่ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างความเป็นกรดของอาหารกับมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ และไม่พบการทดลองแบบสุ่มเลยสักงาน ไม่มีงานไหนทดลองใช้อาหารหรือน้ำด่างรักษามะเร็งในคน ผู้วิจัยสรุปว่าการโปรโมตอาหารหรือน้ำด่างเพื่อป้องกันหรือรักษามะเร็ง “ไม่มีเหตุผลรองรับ”

การทดลองที่เห็นว่าเซลล์มะเร็งตายในจานเพาะเชื้อเมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยน ไม่ได้แปลว่าการดื่มน้ำจะทำแบบเดียวกันในร่างกายได้

ข้อควรรู้

• คำว่า “ไม่มีหลักฐานรองรับ” หมายถึงยังไม่มีงานในคนที่แสดงว่าได้ผล ไม่ได้แปลว่าน้ำมะนาวเป็นพิษ คนส่วนใหญ่ดื่มได้ตามปกติ แต่กรดอาจกัดเคลือบฟันถ้าจิบบ่อย และอาจทำให้แสบท้องในคนที่เป็นกรดไหลย้อน
• อาหารที่มีผักผลไม้มากดีต่อสุขภาพในภาพรวม แต่เป็นเรื่องคนละอย่างกับการทำให้ร่างกาย “เป็นด่าง”
• ผู้ป่วยมะเร็งไม่ควรหยุดหรือเลื่อนการรักษาเพื่อลองวิธีนี้ ถ้าอยากใช้อาหารหรือสมุนไพรเสริม ควรปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อน