LabToNewsข่าววิทยาศาสตร์ จากงานวิจัยจริง

เรดาร์งานวิจัยไทย ฉบับที่ 1: เด็กหญิงไทยมีประจำเดือนครั้งแรกเฉลี่ย 12 ปี และหอยทากสายพันธุ์ใหม่ที่พบแค่ถ้ำเดียวในแพร่

งานที่ตีพิมพ์ 31 ต.ค. 2569 – 6 พ.ย. 2569 · เผยแพร่ 7 พ.ย. 2569

สัปดาห์นี้ Crossref มีงานวิจัยที่ผู้เขียนอย่างน้อยหนึ่งคนสังกัดสถาบันในไทยตีพิมพ์ 187 ชิ้น (นับเฉพาะบทความวารสารที่มีบทคัดย่อ) เราคัดมา 9 ชิ้นที่คนทั่วไปน่าจะสนใจ ตั้งแต่สุขภาพเด็ก ไปจนถึงเสือดาวและช้างป่า

  1. สุขภาพประเภทงาน: สำรวจภาคตัดขวางทั่วประเทศ

    เด็กหญิงไทยมีประจำเดือนครั้งแรกที่อายุเฉลี่ย 12 ปี เด็กที่น้ำหนักเกินมาเร็วกว่า

    ทีมจุฬาฯ สำรวจนักเรียนหญิงชั้น ป.3 ถึง ม.3 ทั่วประเทศ 8,161 คน พบว่าอายุมีประจำเดือนครั้งแรกโดยเฉลี่ย (ค่ามัธยฐาน) อยู่ที่ 12.0 ปี ราว 85% มีแล้วเมื่ออายุ 13 ปี เด็กที่น้ำหนักเกินหรืออ้วนมีแนวโน้มมาเร็วกว่าเด็กน้ำหนักปกติ ส่วนเด็กภาคใต้มาช้ากว่าเด็กกรุงเทพฯ งานนี้เสนอให้ใช้อายุต่ำกว่า 10 ปีเป็นเกณฑ์ว่ามาเร็วผิดปกติ ซึ่งช่วยให้หมอเด็กและผู้ปกครองรู้ว่าเมื่อไรควรพาไปตรวจ

    จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
    Contemporary age at menarche among Thai girls: a nationwide cross-sectional study and its public health implications · Annals of Pediatric Endocrinology & Metabolism · DOI 10.6065/apem.2550462.231

  2. สุขภาพประเภทงาน: ทบทวนอย่างเป็นระบบและวิเคราะห์อภิมานแบบเครือข่าย

    ไหล่ติดรักษาด้วยอะไรดี งานรวม 189 การทดลองใน BMJ พบว่าหลักฐานส่วนใหญ่ยังอ่อน

    ทีมนานาชาติที่มีแพทย์จากจุฬาฯ และศิริราชร่วมด้วย รวบรวมการทดลองแบบสุ่ม 189 งาน ผู้ป่วยเกือบ 13,000 คน เปรียบเทียบวิธีรักษาภาวะไหล่ติด (adhesive capsulitis) 59 วิธี หลักฐานระดับปานกลางชี้ว่าการรักษาด้วยคลื่นกระแทก (shockwave) น่าจะลดปวดได้ในระยะสั้น และการขยับข้อไหล่ขณะดมยาสลบช่วยให้ยกแขนได้มากขึ้นในระยะสั้น แต่วิธีอื่นส่วนใหญ่ยังสรุปไม่ได้ เพราะงานต้นทางราว 70% มีความเสี่ยงต่ออคติสูง และข้อมูลผลข้างเคียงยังไม่ครบ

    จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย · มหาวิทยาลัยมหิดล (ศิริราช)
    Interventions for adhesive capsulitis: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials · BMJ · DOI 10.1136/bmj-2026-101057

  3. สุขภาพประเภทงาน: ทดลองแบบสุ่ม (กลุ่มเล็ก 30 คน)

    ลองให้ผู้ป่วยธาลัสซีเมียกินเรสเวอราทรอลหรือยาลดกรด เพื่อลดธาตุเหล็กเกิน ผลยังไม่ต่างจากยาหลอก

    ทีมคณะแพทย์ มช. ทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทางในผู้ป่วยธาลัสซีเมียที่ไม่ต้องรับเลือดประจำแต่มีธาตุเหล็กเกิน 30 คน ให้กินเรสเวอราทรอล ยาโอเมพราโซล หรือยาหลอก ควบคู่ยาขับเหล็กเดิมนาน 6 เดือน ค่าเฟอร์ริตินในเลือดลดลงในสองกลุ่มแรก แต่เมื่อเทียบกับยาหลอกแล้วไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งสองอย่างปลอดภัยดี งานนี้มีขนาดเล็ก ผู้ป่วยไม่ควรเริ่มกินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์

    มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
    Adjunctive Resveratrol or Omeprazole in Patients with Non-Transfusion-Dependent Thalassemia with Iron Overload: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial · International Journal of Molecular Sciences · DOI 10.3390/ijms27219939

  4. สุขภาพประเภทงาน: แบบจำลองเชิงพื้นที่จากข้อมูลดาวเทียม

    ใช้ภาพดาวเทียมทำแผนที่เสี่ยงพยาธิใบไม้ตับในสกลนคร

    พยาธิใบไม้ตับเป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งท่อน้ำดีในภาคอีสาน ทีมจากมหาวิทยาลัยมหาสารคามและเครือข่ายใช้ข้อมูลดาวเทียม Sentinel และข้อมูลฝน มาสร้างแบบจำลอง machine learning ทำนายพื้นที่เสี่ยงติดเชื้อเป็นตารางหกเหลี่ยมขนาดราว 2 กม. ทั่วจังหวัดสกลนคร พบว่าพื้นที่ชุ่มชื้นปานกลางและฝนมากกว่าปกติเพิ่มความเสี่ยง ส่วนแหล่งน้ำลึกกลับเสี่ยงน้อยกว่า แผนที่นี้ช่วยให้หน่วยงานสาธารณสุขเลือกพื้นที่ตรวจคัดกรองได้ตรงจุดขึ้น

    มหาวิทยาลัยมหาสารคาม · มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
    Spatial Prediction of Opisthorchis viverrini Infection Risk Using Multi-Source Remote Sensing, Hexagonal Grid Optimization, and Ensemble Machine Learning: A Case Study From Northeastern Thailand · GeoHealth · DOI 10.1029/2026gh002245

  5. สิ่งแวดล้อมประเภทงาน: การวัดภาคสนาม

    ดินใกล้รอยเลื่อนแม่ทา เชียงใหม่ มีรังสีธรรมชาติสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลก แต่เรดอนในบ้านยังต่ำ

    ทีมเทคนิคการแพทย์ มช. วัดสารกัมมันตรังสีธรรมชาติในดิน 50 จุด และก๊าซเรดอนในบ้าน 50 หลัง ที่ตำบลสันโป่ง ใกล้รอยเลื่อนแม่ทา พบว่ารังสีแกมมาจากดินนอกบ้านสูงราวสองเท่าของค่าเฉลี่ยโลก แต่เรดอนในบ้านต่ำ (เฉลี่ย 33 เบคเคอเรลต่อลูกบาศก์เมตร) ทีมวิจัยคาดว่าเป็นเพราะบ้านเขตร้อนระบายอากาศดี และไม่พบว่าค่าสูงขึ้นเมื่อใกล้รอยเลื่อน แนะนำให้เฝ้าระวังต่อเนื่อง

    มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
    Natural Radioactivity in Soil, Indoor Radon Concentrations, and Radiological Risk Assessment near the Mae Tha Fault Zone, San Pong Sub-District, Chiang Mai Basin, Thailand · Atmosphere · DOI 10.3390/atmos17111088

  6. สัตว์โลกประเภทงาน: อนุกรมวิธาน (สัณฐาน + ดีเอ็นเอ)

    พบหอยทากบกสายพันธุ์ใหม่ 3 ชนิดในภูเขาหินปูนไทย หนึ่งในนั้นพบแค่รอบถ้ำเอราวัณ จ.แพร่

    ทีมจาก มทส. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และมหิดล บรรยายหอยทากบกสกุล Rhiostoma (หอยที่มีท่อหายใจคล้ายสน็อกเกิล) ชนิดใหม่ 3 ชนิดจากภูเขาหินปูนภาคเหนือและอีสาน ยืนยันด้วยทั้งรูปร่างเปลือกและดีเอ็นเอ ชนิด R. erawanense พบเฉพาะบริเวณถ้ำเอราวัณ จังหวัดแพร่เท่านั้น ทีมวิจัยเตือนว่าภูเขาหินปูนที่ถูกระเบิดหรือรบกวนอาจทำให้สัตว์ถิ่นเดียวแบบนี้หายไปก่อนเราจะรู้จัก

    มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี · มหาวิทยาลัยมหาสารคาม · มหาวิทยาลัยมหิดล
    Three new species of the karst-associated snorkel snail genus Rhiostoma (Caenogastropoda, Cyclophoridae) from Thailand revealed by integrative taxonomy · ZooKeys · DOI 10.3897/zookeys.1296.206215

  7. สัตว์โลกประเภทงาน: แบบจำลองความเชื่อมโยงภูมิทัศน์

    แผนที่ทางเชื่อมป่าเสือดาวอินโดจีนครั้งแรก ผืนป่าตะวันตกไทย-เมียนมายังเป็นฐานที่มั่นสำคัญ

    เสือดาวอินโดจีนเหลือพื้นที่อาศัยไม่ถึง 4% ของที่เคยมี นักวิจัย มจธ. วิเคราะห์ความเชื่อมโยงของผืนป่า 14 ผืนที่ยังมีเสือดาว และ 11 พื้นที่ที่อาจนำกลับมาปล่อย พบว่าผืนป่าดาวนา-ตะนาวศรี (รอยต่อไทย-เมียนมา) และคาบสมุทรมลายูสำคัญที่สุด ส่วนกัมพูชาและลาวยังมีศักยภาพเชื่อมเป็นประชากรใหญ่ได้ ถ้าลดการล่าและฟื้นเหยื่อได้

    มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
    Mapping Leopard Conservation Priorities in Southeast Asia · Ecology and Evolution · DOI 10.1002/ece3.74459

  8. สัตว์โลกประเภทงาน: ศึกษาเชิงสังเกตในสัตว์ป่า (ฝูงเดียว)

    ลิงแสมที่เป็นจ่าฝูงหรือมีเพื่อนเยอะ มีจุลินทรีย์ในลำไส้ต่างจากลิงชายขอบ

    ทีมจาก มทส. และศูนย์วิจัยไพรเมทแห่งชาติ จุฬาฯ ศึกษาลิงแสมฝูงหนึ่งในไทยที่ได้อาหารจากคน พบว่าลำดับชั้นในฝูงและการเป็นศูนย์กลางของเครือข่ายการไซ้ขนกัน มีผลต่อชนิดจุลินทรีย์ในลำไส้มากกว่าอายุ เพศ หรือสิ่งแวดล้อม เชื้อบางกลุ่มพบมากในลิงที่อันดับสูง บางกลุ่มพบมากในลิงที่อยู่ชายขอบสังคม ซึ่งยังต้องศึกษาต่อว่ามีผลต่อสุขภาพลิงอย่างไร

    มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี · จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
    Social Behaviour Drives Gut Microbiome Community Assembly Among Wild Long-Tailed Macaques (Macaca fascicularis) in Thailand · Ecology and Evolution · DOI 10.1002/ece3.74612

  9. สัตว์โลกประเภทงาน: วิเคราะห์ข้อมูลจากกล้องดักถ่าย

    จำหน้าช้างป่าให้เร็วขึ้น: ดูรอยด่างบนตัวและรอยพับหูก่อน

    นักวิจัย มจธ. ร่วมกับมูลนิธิ Bring the Elephant Home ใช้ข้อมูลลักษณะช้างป่าโตเต็มวัย 72 ตัวจากกล้องดักถ่าย คำนวณว่าลักษณะไหนแยกช้างแต่ละตัวได้ดีที่สุด พบว่ารอยด่างสีจางบนตัว รอยพับหู รอยขาดที่หู และลักษณะพู่หาง ช่วยแยกได้มากที่สุด ถ้าตรวจตามลำดับนี้จะระบุตัวช้างได้เร็วกว่า ซึ่งใช้ฝึกอาสาสมัครที่ติดตามช้างได้

    มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
    How to Recognize Your Pachyderm in a Hurry: Morphological Trait Diagnosticity for the Identification of Adult Asian Elephants · Proceedings of the Human Factors and Ergonomics Society Annual Meeting · DOI 10.1177/10711813261498803